Chuyện bên lề

Louis Braille - người đem ánh sáng cho thế giới bóng tối

(KHCN)-Hệ thống chữ Braille do Louis Braille (người Pháp), sáng tạo ra từ năm 1920, dựa trên hệ thống mật mã của quân đội.

Chữ Braille sử dụng các cách sắp xếp khác nhau của 3 hàng 2 chấm, được đánh số thứ tự từ 1 đến 6, để thay cho các ký tự dùng trong ngôn ngữ như chữ cái, thanh điệu...... Chữ Braille dành cho người khiếm thị, cảm nhận qua xúc giác bằng các đầu ngón tay. Nên được viết trên giấy đặc biệt, dày và dai hơn giấy thường, được viết nổi lên trên bề mặt giấy... Để viết được chữ Braille, cần phải có bảng viết hoặc máy đánh chữ chuyên dụng... Chữ Braille tiếng Việt, ngoài quy tắc sắp chữ thông thường theo thứ tự chữ cái trong âm tiết, thì cần chú ý là thanh điệu (nếu có) được đặt sau phụ âm đầu và trước nguyên âm...

 Louis Braille sinh ngày 4/1/1809 ở làng Coupvray gần Paris, trong một gia đình làm nghề khâu yên ngựa và đồ da. Bố cậu, ông Simon-Rene, thường cho con ngồi cạnh khi làm việc, và cậu bé lớn lên với mùi da thuộc. Một ngày xấu trời, khi định dùi lỗ qua tấm da, cậu chọc dùi vào mắt phải. Đó là năm 1812, hơn một thế kỷ trước khi Alexander Fleming tìm ra Penicillin, và vết thương nhiễm khuẩn khiến mắt trái của cậu cũng kéo màng và mờ dần.

Thế giới xung quanh cậu bé Louis Braille 5 tuổi chỉ còn là bóng đêm. Ở đầu thế kỷ 19, số mệnh ấy mặc định dẫn đến cái nghèo đói. Thấu hiểu viễn cảnh đó và muốn tránh cho con kiếp ăn mày, bố mẹ Louis kiên quyết bắt cậu học chữ. Ông Simon-Rene đóng đinh lên gỗ để cho con nhận dạng các chữ cái. Nhờ vậy Louis học hết bậc tiểu học ở làng, và ngày 15/2/1819, cậu lên xe ngựa trực chỉ Viện Hoàng gia cho trẻ em mù cách đó 25 cây số. Đây là trường đầu tiên cho người mù trên thế giới.

Louis được học loại chữ do Charles Barbier, một cựu đại úy pháo binh sáng chế. Thoạt tiên đây là loại chữ mật cho quân đội, các chữ cái được mã hóa thành chấm đục nổi trên giấy. Ít nhất thì đó cũng là một bước tiến so với loại chữ dập nổi do thầy giáo Valentin Hauy nghĩ ra trước đó. Mỗi quyển sách bằng chữ dập nổi nặng bốn, năm cân!

Hệ thống chữ chấm của Barbier vì cậu nhận thấy mình và các bạn vẫn quá vất vả học chữ theo hệ thống chấm này. Mỗi đêm cậu chỉ ngủ chừng hai tiếng. Cậu dùng một cái dùi để ấn các chấm lên giấy, nhưng khác với Barbier, các chấm của Louis xếp dọc thành hai hàng ba, tương tự như quân xúc xắc. 2 mũ 6 là 64 họa tiết khác nhau, đủ để thể hiện không chỉ chữ cái và số, mà còn viết được cả nốt nhạc và các ký hiệu toán học. Chữ cái dễ nhất là chữ đầu tiên: “a” là một chấm phía trên bên trái. 64 họa tiết ấy mở ra một vũ trụ mới. 

Năm 1828, Braille làm trợ giảng rồi sau đó được bổ nhiệm làm giáo viên thực thụ của trường mà ông theo học. Ông dạy nhiều môn như: Văn phạm, Lịch sử, Địa lý, Đại số, Hình học, Nhạc…

Năm 1829, ông đã xuất bản cuốn sách đầu tiên của mình mà ngày nay vẫn còn được dùng làm sách chính thức trong các trường, có tựa đề “Phương pháp viết chữ, nhạc, và các bài hát đơn giản bằng dấu chấm, để người mù sử dụng và được thiết kế cho họ, của Louis Braille, giáo viên tại Học viện Hoàng gia dành cho Thanh thiếu niên mù”.

Năm 1830, ông bắt đầu có những triệu chứng của bệnh lao phổi. Đến năm 1840, ông chỉ còn dạy nhạc. Louis Braille qua đời vào ngày 06/01/1852, khi mới 43 tuổi. Ông được chôn cất tại Coupvray theo yêu cầu của gia đình.

Năm 1895, phát minh của ông đã được thế giới thừa nhận là một phương tiện không thể thay thế trong lĩnh vực giáo dục người khiếm thị. Để tri ân ông, người ta đã đặt tượng Louis Braille trong Điện Panthéon, nơi muôn đời ghi ơn các bậc danh nhân công thần của nước Pháp và lấy tên ông đặt cho loại chữ này. Chữ Braille được du nhập vào nước ta và được Việt hóa từ năm 1898.

TH

Thông tin website

Chuyên trang Bản tin khoa học công nghệ.
Thực hiện : Phòng Khoa học - Công nghệ, Trung Tâm CNTT, BộVăn hoá,Thể thao & Du lịch.
Người chịu trách nhiệm chính: Nguyễn Thanh Liêm - Giám đốc.

Địa chỉ: Ngõ 2 số 20, Vân Hồ, Hoa Lư, Hà Nội;
Tel: 0243 9745845
Email: khoahoccongnghe@cinet.gov.vn
Ghi rõ nguồn khi phát lại thông tin từ website này.

Liên hệ Tòa soạn