Chuyện bên lề

Giáo sư trẻ tuổi nhất năm 2015 nhận giải thưởng danh giá Tạ Quang Bửu

Được trao giải lần đầu vào năm 2014, giải thưởng Tạ Quang Bửu được Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức hàng năm nhằm khích lệ và tôn vinh các nhà khoa học có thành tựu nổi bật trong nghiên cứu cơ bản thuộc các lĩnh vực khoa học tự nhiên và kỹ thuật. Giải thưởng góp phần thúc đẩy nghiên cứu khoa học cơ bản nói riêng và khoa học công nghệ Việt Nam nói chung tiếp cận trình độ quốc tế, tạo tiền đề cho khoa học và công nghệ Việt Nam hội nhập và phát triển.

Các tiêu chí của Giải thưởng hướng tới các công trình khoa học được thực hiện trong nước, trong thời gian gần đây, được công bố trên các tạp chí khoa học quốc tế uy tín.

Giải thưởng Tạ Quang Bửu là giải thưởng trong nước đầu tiên vinh danh các nhà khoa học có công trình khoa học xuất sắc mang tầm thế giới. Các nhà khoa học được giải thưởng phải được không chỉ cộng đồng khoa học trong nước mà cả cộng đồng khoa học thế giới công nhận là có đóng góp xuất sắc thật sự cho khoa học.

Mặt khác, các công trình khoa học này phải được các nhà khoa học thực hiện ở Việt Nam, hoặc nếu có hợp tác quốc tế thì phần công việc được thực hiện ở Việt Nam phải là chủ yếu và đóng vai trò quyết định.

Điều đặc biệt là giải thưởng này không được tặng vì thành tích nghiên cứu trong cả một quá trình, mà cho nhà khoa học có đóng góp chính trong một công trình khoa học xuất sắc duy nhất. Chính vì thế mà cơ hội được tặng giải thưởng đối với các nhà khoa học lão thành đã nổi tiếng và các nhà khoa học trẻ là như nhau.

Giải thưởng Tạ Quang Bửu chỉ tặng cho cá nhân nhà khoa học, không tặng cho cả tập thể tác giả của một công trình khoa học. Vai trò chủ chốt trong công trình nghiên của nhà khoa học được tặng giải có ý nghĩa quyết định. Chính vì thế mà mới ra đời được ba năm, Giải thưởng Tạ Quang Bửu đã có uy tín trong giới khoa học và công nghệ. Bản thân nhà khoa học được nhận Giải thưởng cũng cảm thấy rất vinh dự.

Năm nay, lễ trao giải thưởng Tạ Quang Bửu lần thứ 3 sẽ  diễn ra vào giữa tháng 5/2016 nhằm vinh danh những nhà khoa học Việt có công trình nghiên cứu xuất sắc mang tầm quốc tế trong nghiên cứu khoa học cơ bản.

Trong đó hai giải chính thuộc về giáo sư Nguyễn Văn Hiếu, Viện đào tạo quốc tế về khoa học vật liệu (Đại học Bách khoa Hà Nội) và tiến sĩ Nguyễn Ngọc Minh (Đại học Tự nhiên Hà Nội). Giải thưởng trẻ được trao cho tiến sĩ Phùng Văn Đồng, Viện Vật lý (Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam).

Ông Nguyễn Văn Hiếu (44 tuổi), giáo sư trẻ nhất Việt Nam 2015, giành giải thưởng với công trình "Thiết kế chế tạo cấu nano rẽ nhánh SnO2/ZnO nhằm tăng cường tính chất nhạy khí với hơi cồn". Nghiên cứu của ông đã đưa ra phương pháp chế tạo nano thứ cấp đơn giản, dễ điều khiển, mở rộng được khả năng ứng dụng của các cấu trúc nano một chiều truyền thống, không chỉ ở lĩnh vực cảm biến khí mà còn có thể mở rộng sang lĩnh vực khác, như: linh kiện điện tử nano, pin năng lượng.

Công trình được đăng trên tạp chí Sensors and Actuators B - một trong những tạp chí uy tín nhất thuộc chuyên ngành hẹp là Thiết bị đo đạc (Instrumentation) năm 2012.

Công trình "Nghiên cứu sự giải phóng kali đi kèm với quá trình hòa tan phytolith trong rơm rạ” của PGS.TS Nguyễn Ngọc Minh (37 tuổi) được đăng tải trên tạp chí Chemosphere năm 2015. Đây là cơ sở khoa học cho các biện pháp quản lý và tận dụng tối đa lợi ích mang lại từ nguồn rơm rạ dồi dào ở Việt Nam. Nghiên cứu còn gợi ý về khả năng tách chiết kali từ rơm rạ để sản xuất phân bón.

Công trình "Mô hình 3-3-1-1 của vật chất tối" của nhà khoa học trẻ Phùng Văn Đồng (35 tuổi) có ý nghĩa góp phần vào việc giải thích cấu tạo vật chất và năng lượng của vũ trụ.

Ba điểm nổi bật về các nhà khoa học

GS.TS Đinh Dũng, Chủ tịch Hội đồng giải thưởng đưa ra ba điểm mới trên trang chính thức của Quỹ phát triển khoa học công nghệ quốc gia (Nafosted):

Thứ nhất, khác với các năm trước cả hai giải thưởng chính đều thuộc về nhà khoa học có tuổi đời còn trẻ. Điều này một lần nữa khẳng định cơ hội được nhận giải thưởng chính là như nhau đối với các nhà khoa học "lão làng" đã có bề dầy trong nghiên cứu khoa học và nhà khoa học trẻ.

Thứ hai, các công trình khoa học mà tác giả chính được trao giải thưởng đều "đậm đà bản sắc Việt Nam". Cả ba công trình đều được tài trợ và thực hiện trong khuôn khổ các đề tài nghiên cứu cơ bản thực hiện trong nước. Đặc biệt, công trình khoa học của GS.TS Nguyễn Văn Hiếu và TS Phùng Văn Đồng có đồng tác giả là đồng nghiệp Việt Nam và được thực hiện ở Việt Nam, không có yếu tố nước ngoài.

Hai công trình này cũng được trích dẫn nhiều lần kể từ khi xuất bản. Cụ thể, công trình khoa học của GS.TS Nguyễn Văn Hiếu được trích dẫn 69 lần và của TS Phùng Văn Đồng được trích dẫn 19 lần (không tính tự trích dẫn). Điều này chứng tỏ các công trình khoa học đó được đồng nghiệp quốc tế rất quan tâm và có ảnh hưởng lớn đến các công trình cùng lĩnh vực nghiên cứu.

Thứ ba, các công trình khoa học của hai giải thưởng chính đều thuộc lĩnh vực khoa học thực nghiệm, có ý nghĩa thực tiễn và khả năng ứng dụng rất lớn.

TH
Ý kiến bình luận của bạn đã được gửi!
Bật chế độ gõ tiếng Việt
Bình luận của bạn Để thuận tiện cho việc đăng tải, bạn vui lòng nhập ý kiến phản hồi bằng tiếng Việt có dấu.

Thông tin website

Chuyên trang Bản tin khoa học công nghệ.
Thực hiện : Phòng Khoa học - Công nghệ, Trung Tâm CNTT, BộVăn hoá,Thể thao & Du lịch.
Người chịu trách nhiệm chính: Nguyễn Thanh Liêm - Giám đốc.

Địa chỉ: Ngõ 2 số 20, Vân Hồ, Hoa Lư, Hà Nội;
Tel: 0243 9745845
Email: khoahoccongnghe@cinet.gov.vn
Ghi rõ nguồn khi phát lại thông tin từ website này.

Liên hệ Tòa soạn